Bu forumu gezen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi
'Aktüerya' içindeki Forumlar
  Forum Konular Mesajlar Son Konu
Desteğinden yoksun kalan eşi ve çocuklarının tazminat isteklerinin incelenmesi
İSTANBUL ANADOLU ADLİYESİ 17. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE BİLİRKİŞİ RAPORU Dosya No : 2011/351 Davacılar: 1) Ayşe Kılıç, 2) Davut Kılıç, 3) İsa Kılıç 4) Uysal Kılıç, 3) Alime Kılıç, 3) Musttafa Kılız Davalılar : 1) İ.Elektrik Ltd.Şti. 2) Ramiz Ataç 3) A. Sigorta A.Ş. Konu : 15.12.2009 günü trafik kazasında ölen Yaşar Kılıç’ın desteğinden yoksun kalan eşi ve çocuklarının tazminat isteklerinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir. I- TAZMİNAT HESABINA ESAS BİLGİLER: 1- Kaza : 15.12.2009 günü 07 K 4104 plakalı kamyonetin sürücüsü Ramiz Ataç, Boyabat yönünden Durağan yönüne gitmekte iken, karşıdan karşıya geçmeye çalışan yaya Yaşar Kılıç’a çarparak ölümüne neden olmuştur. 2- Kusur: Mahkemece görevlendirilen Bilirkişi İTÜ.Öğr.Gör.Yük.Müh.Dr.Nurbanu Çalışkan tarafından düzenlenen 19.09.2012 günlü raporda, 07 K 4104 plakalı kamyonet sürücüsü Ramiz Ataç’ın % 45 oranında ve ölen yaya Yaşar Kılıç’ın % 55 oranında kusurlu oldukları sonucuna varılmıştır. 3- Ölenin destekliği : a) 01.05.1950 d.lu Yaşar Kılıç 15.12.2009 kaza ve ölüm tarihinde (59) yıl (7) ay (15) günlük olduğundan (60) yaşında, PMF-1931 tablosuna göre kalan ömrü (15) yıl, eğer ölmeseydi (75) yaşına kadar yaşama olasılığı bulunuyordu. Bu nedenle, eşine ve çocuklarına destek olabileceği süre, kendi yaşam süresi kadar, yani (15) yıl olacaktır. b) Genel kurala göre aktif dönem sonu (60) yaş ise de, Yargıtay’ca da kabul edildiği üzere, kişiler pasif dönemde de, bir işleri ve kazançları olmasa bile yakınlarına en azından “yardım ve hizmet ederek, koruyup kollayarak destek olurlar. Kaldı ki, davacıların eş ve babaları Yaşar Kılıç’ın çiftçilik ve hayvancılık yaparak yoğun biçimde çalışmakta olduğu ve iyi bir kazanç elde ettiği, resmi belgelerle (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi belgesi, Boyabat Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısı ile) kanıtlanmıştır. Desteğin bu faaliyetleri belli bir yaştan sonra, örneğin 65 yaşından sonra sona ermiş ve bu işler yetişkin oğullarına bırakılmış olsa bile, destek, yaşlılık günlerinde eşine “yardım ve hizmet ederek” destek olacaktır. Bu konuda Yargıtay’ın çeşitli dairelerinin kararlarında kesin ve net açıklamalar yapılmıştır ve bu tür kararlar sürdürülmektedir. Birkaç karar örneği: “Destek” kavramının yalnızca parasal katkı şeklinde anlaşılması gerekmez. Yaşlılık veya hastalıkta ya da ihtiyaç duyulan diğer durumlarda yapılan ev işleri, bakım gibi hizmet ve yardımlar da destek kavramı içerisinde sayılır. 79 yaşında ölen destek olay tarihinde gelir getiren bir işte çalışmasa bile, eşine vereceği desteğin asgari ücret üzerinden hesaplanması gerekir. 4.HD.17.04.2008, E.2007/8981 - K.2008/5368 Desteğin, emekli de olsa, kalan ömrü süresinde, ev ve çarşı pazar işleri gibi günlük işleri yaparak, aile bütçesine asgari ücret düzeyinde katkı sağlayacağı göz önüne alınıp net asgari ücret üzerinden davacı eş yararına destekten yoksun kalma tazminatı hesaplattırılması gerekir 4.HD.17.06.2010 E. 2009/10653 K. 2010/7338 Destek, emekli olduktan sonra, eşine emekli maaşı dışında asgari ücret düzeyinde bir destek sağlayabileceğinin kabulü gerekir. 4.HD.16.10.2008, E.2008/11467 K.2008/11898 Desteğin emeklilik dönemindeyken yaşamını yitirdiği anlaşıldığına göre, ev işlerine yapacağı katkı (hizmet) gözetilerek net asgari ücret esas alınmak suretiyle hesaplanacak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmelidir. 4.HD.24.06.2008 E. 2007/11168 K. 2008/8629 Desteğin ileri yaşta olması, yardım ve hizmet ederek, ev işlerini yaparak destek sağlamasına engel değildir. 11.HD.13.9.1999, E.1999/4689 - K.1999/6755 4- Haksahipleri ve destekten yoksunluk süreleri : a) Eş Ayşe Kılıç 11.10.1957 d.lu, eşini kaybettiği 15.12.2009 kaza ve ölüm tarihinde (52) yaşında, PMF-1931 tablosuna göre kalan ömrü (20) yıl ve (72) yaşına kadar yaşayacaktır. Buna göre, destekten yoksun kaldığı süre, eşinin yaşam süresi ile sınırlı olarak (15) yıldır. b) Oğul Davut Kılıç 01.01.1991 d.lu, babasını kaybettiği 15.12.2009 tarihinde (18) yıl (11) ay (’15) günlük olduğundan (19) yaşında, erkek çocuklar genel olarak (18) yaşına kadar destek görürler ise de, Davut’un Anadolu Üniversitesi Açık Öğr. Adalet Bölümü 1.sınıf öğrencisi olduğu belgelenmiş bulunmakla, Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre yüksek öğrenim gören çocuklar (25) yaşına kadar destek göreceklerinden, destekten yoksunluk süresi (6) yıldır. c) Oğul İsa Kılıç 01.01.1992 d.lu, babasını kaybettiği 15.12.2009 tarihinde (17) yıl (11) ay (’15) günlük olduğundan (18) yaşında, erkek çocuklar genel kurala göre (18) yaşına kadar destek göreceklerinden, İsa için destek tazminatı hesaplanmayacaktır. d) Oğul Uysal Kılıç 28.10.1984 d.lu, babasını kaybettiği 15.12.2009 tarihinde (23) yaşında, erkek çocuklar genel olarak (18) yaşına kadar destek göreceklerinden Uysal için destek tazminatı hesaplanmayacaktır. e) Kız Alime Kılıç 25.11.1987 d.lu, babasını kaybettiği 15.12.2009 tarihinde (22) yaşında, kız çocuklar genel olarak (22) yaşına kadar destek göreceklerinden Alime için destek tazminatı hesaplanmayacaktır. f) Oğul Mustafa Kılıç 01.08.1989 d.lu, babasını kaybettiği 15.12.2009 tarihinde (20) yaşında, erkek çocuklar genel olarak (18) yaşına kadar destek göreceklerinden Mustafa için destek tazminatı hesaplanmayacaktır. 5- Destek payları : Ölenin kazançlarından (2) pay kendine, (2) pay eşine (1) pay oğluna ayıracağı varsayımıyla destek payları aşağıdaki gibi olacaktır. (6) yıl için (9) yıl için Desteğin payı 2/5 1/2 Eş Ayşe 2/5 ½ Oğul Davut 1/5 - 6- Tazminat hesabına esas kazanç unsuru: a) Davacıların eş ve babaları Yaşar Kılıç’ın yaşadıkları köyde çiftçilik ve hayvancılık yaparak yoğun biçimde çalışmakta olduğu ve iyi bir kazanç elde ettiği, resmi belgelerle (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi belgesi, Boyabat Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısı ile) kanıtlanmış; ayrıca Çukurhan Köyü Muhtarlığından da 2009 yılı kazançlarına ilişkin bir belge de alınmıştır. b) Ancak, Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre, araziler ve hayvanlar mirasçılara kaldığından, üstelik murisin yetişkin oğulları babalarının işlerini sürdüreceklerinden, çiftçilik ve hayvancılık gelirlerinden mirasçıların yoksun kalmaları söz konusu değildir. Yoksun kalınan, ölen desteğin “bedeni ve fikri faaliyeti”dir. Bu nedenle, tazminat hesabına esas kazanç unsuru, desteğin yerine aynı işi yapacak bir başkasının (bu, çocuklarından biri olsa dahi) emeğinin karşılığı olan ücret olacaktır. Bu konuda Yargıtay kararlarından örnekler aşağıdadır: Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında temel alınacak gelir, desteğin çiftçilik ve hayvancılık yaparak elde ettiği gelir olmayıp bu gelirin elde edilmesi için desteğin bedeni ve fikri olarak katkısı belirlenerek o miktarın hesaplamaya esas alınması gerekir. (4.HD.29.04.2004, E.2003/16064 – K. 2004/5720) Çiftçilik ve besi¬cilik yapan desteğin bu işlerden elde ettiği gelirlere göre değil, onun bu işleri yapmasından dolayı kişisel katkısı üzerinden tazminat hesabı yapılması gerekir. (4.HD.15.01.2002, 12625-364) Destek tazminatının hesaplanmasında, elde edilen gelirin esas alınması doğru değildir. Hesaplamada, ölenin yaptığı işin yapılabilmesi için temin edilecek bir işçi için ödenecek ücretin belirlenmesi ve bu meblağa göre destek tazminatının hesaplanması gerekir. (11.HD.25.01.2007, E.2005/13878 – K.2007/785) Davacıların destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin ölümü nedeniyle bu arazi ve hay¬vanlardan gelir elde etmenin davacılara getireceği yük, diğer bir anlatımla, bu geliri elde etmek için desteğin yaptığı işlerin bir başkası tarafından yapılmasının davacılara neye mal olacağı uzman bilirkişiye hesaplattırılmalı, bulunacak miktar destek geliri olarak kabul edilerek buna göre destekten yoksun kalma tazminatı belir¬lenmelidir. (4.HD 01.06.2000,3098-5316) c) Yukardaki Yargıtay kararlarına göre, ölen desteğin çiftçilik ve hayvancılık işlerine “bedensel katkısı”ndan yoksunluk yasal asgari ücretler üzerinden hesaplanacaktır. d) Öte yandan, 60 yaşında ölen desteğin 65 yaşına kadar fiilen çalıştıktan sonra, bakiye ömür süresi olan (10) yılda da eşine “yardım ve hizmet ederek” destek olacağına ilişkin Yargıtay karar örnekleri, yukarda 3/b’de verilmiş bulunmakla, (10) yıllık pasif dönem destekliği dahi yasal asgari ücretler üzerinden hesaplanacaktır. e) Sonuç olarak desteğin aktif dönemi ile pasif dönemi arasında tazminat hesabına esas “kazanç unsuru” yönünden bir fark bulunmamakla, aktif dönem-pasif dönem ayrımı yapılmaksızın, tazminat hesabına esas kazançlar belirlenecektir. II- TAZMİNAT HESABININ NASIL YAPILACAĞI HAKKINDA AÇIKLAMA : 1) Tazminat hesabı, hukukun temel ilkelerine, ilgili yasa hükümlerine ve Yargıtay’ın yerleşik kararları ile yargıda kabul edilen hesaplama yöntem ve formüllerine göre yapılacaktır. 2) Hazine Müsteşarlığı’nın 2010/4 sayılı Genelgesine dayanılarak, sigorta şirketleri ve aktüerler, yargıda geçerli olmayan ve Yargıtay’ca belirlenen ilkelere uymayan formüllere göre tazminat hesaplamakta ısrarlı iseler de, ölüm nedeniyle tazminat hesaplarında matematiksel formüller önemli olmayıp, aslolan “hukuksal nitelemeler”dir. Çünkü 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 45/2 ve yeni 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53/3.maddelerinin anlam ve amacı, her olayın özelliğine göre, hesap öncesi, bazı (hukuksal) değerlendirmeleri zorunlu kılmaktadır. 3) Sigorta Şirketlerinin kullandıkları “devre başı ödemeli belirli süreli rant” formülü ve %3 teknik faiz yargıda geçerli değildir. Söz konusu formül 1993 Ankara Sempozyumunda sigorta temsilcileri tarafından önerilip kabul edilmediği gibi, Sosyal Güvenlik Kurumu gelir bağlama işlemlerinde de bu formül kullanılmamakta ve peşin değer hesabı, 12.05.2010 gün 27579 sayılı RG’de yayınlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği 46.maddesine göre yapılmakta, maddede belirtildiği üzere “yüzde beş iskonto oranı”na göre peşin sermaye değeri tabloları hazırlanıp bu tabloların demografik ve ekonomik değişiklikler nedeniyle Kurumca gerekli görülen hallerde güncellenmesi öngörülmekte; peşin sermaye değeri hesaplamalarıyla ilgili usul ve esaslar Kurumca 28 Eylül 2008 gün 27011 RG’de yayınlanan Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla ilgili Tebliğ hükümlerinde açıklanmış bulunmakta ve eki tablolar kullanılmaktadır. 4) Yargıdaki uygulamalara ve Yargıtay’ca öngörülen yöntemlere gelince: Hesap formülü konusunda, Yargıtay’ca, açık ve anlaşılır “denetime elverişli” basit bir formül yeğlenmektedir. 1993 Ankara Sempozyumunda kabul edilen “progressif rant” formülünün basitliği, açık ve anlaşılır olması, bu formülün öngörülme nedenidir. Her ne kadar bu formüle göre, kazançlar hiç artmayıp hep aynı kalmakta, her yıl için ayrı ayrı eşit oranda artırım ve iskonto aynı sonucu vermekte, bunun için gereksiz tablolar düzenlenmekte ise de, Yargıtay görüş değiştirinceye kadar, bilirkişilerin tazminat hesaplarını buna göre yapmaları bir zorunluluktur. 5) Yaşam (bakiye ömür-mortalite) tablolarına gelince: Her ne kadar Bakanlar Kurulu 2006/ 11345 sayılı kararının 2/d maddesinde ve Hazine Müsteşarlığı Genelgesinde (ülkemizdeki ortalama ömür sürelerine uygun olmayan) CSO-1980 Amerikan tablolarından sözedilmiş ise de, SGK’nun 25.09.2012 gün 2012/32 sayılı Genelgesi ekinde Türkiye koşullarına göre düzenlendiği açıklanan TRH-2010 (Kadın Erkek Hayat) tabloları yer almış ve peşin değerlerin buna göre hesaplandığı açıklanmıştır. Yargıtay uygulamasında ise PMF-1931 yaşam tablosundan vazgeçildiğine ilişkin bir işaret henüz alınmamıştır. Bu durumlar karşısında, kurumlar arasında ortak görüş ve uyum sağlanıncaya, “ulusal mortalite tablosu” oluşturuluncaya ve Yargıtay’ca görüş değişikliği yapılıncaya kadar PMF-1931 yaşam tablosunu ve “progressif rant” formülünü kullanmamız gerektiği düşüncesindeyiz. Aşağıda bu açıklamalarımız çerçevesinde tazminat hesaplanacaktır. III- TAZMİNAT HESABINA ESAS KAZANÇLAR : 1- Bilinen dönem kazançları: 15.12.2009 – 15.12.2013 arası (4) yıllık kazançlar: Dönemler As.Üc.Brüt As.Üc.Net Süre Dönem tutarı 15.12.2009-01.01.2010 693,00 496,53 15 gün 248,27 01.01.2010-01.07.2010 729,00 521,89 6 ay 3.131,34 01.07.2010-01.01.2011 760,50 544,44 6 ay 3.266,64 01.01.2011-01.07.2011 796,50 570,22 6 ay 3.421,32 01.07.2011-01.01.2012 837,00 599,21 6 ay 3.595,26 01.01.2012-01.07.2012 886,50 634,64 6 ay 3.807,84 01.07.2012-01.01.2013 940,50 673,30 6 ay 4.039,80 01.01.2013-01.07.2013 978,60 699,61 6 ay 4.197,66 01.07.2013-15.12.2013 1.021,50 730,28 5 ay 15 gün 4.016,54 Toplam (4) yıllık kazançlar 29.724,67 2- Bilinmeyen dönem kazançları : Haksahiplerinin (4) yıllık bilinen dönemden sonraki bilinmeyen dönem kazançları, en son 730,28 TL net asgari ücret üzerinden, Yargıtayca öngörülen %10 artırım-indirim yöntemine göre, aynı sonucu veren gereksiz tablolar yerine, “Kazanç x Zarar süresi = İşleyecek dönem kazançları” kısa formülüyle aşağıda hesaplanmıştır. Buna göre: a) Eş Ayşe Kılıç yönünden : (15) yıllık destekten yoksunluk süresinin (4) yıllık bilinen dönemden sonraki (11) yıllık işleyecek dönem zarar hesabına esas kazançlar: 730,28 x 1.1000 x 0.9090 x 12 x 11 yıl = 96.387,32 TL. b) Oğul Davut Kılıç yönünden : (6) yıllık destekten yoksunluk süresinin (4) yıllık bilinen dönemden sonraki (2) yıllık işleyecek dönem zarar hesabına esas kazançlar: 730,28 x 1.1000 x 0.9090 x 12 x 2 yıl = 17.524,97 TL. 3- Tazminat hesabına esas toplam kazançlar: Davacılar İşlemiş dönem İşleyecek dönem Toplam Eş Ayşe 29.724,67 96.387,32 126.111,99 Oğ. Davut 29.724,67 17.524,97 47.249,64 IV-TAZMİNAT TUTARLARI : 1- Eş Ayşe Kılıç’ın (15) yıllık destek zararı: 126.111,99 x 2/5 x 6/15 x % 45 kusur = 9.080,06 TL. 126.111,99 x 1/2 x 9/15 x % 45 kusur = 17.025,12 TL. Toplam : 26.105,18 TL. Eşin yeniden evlenme şansı : Kocasının öldüğü tarihte (52) yaşında, işbu rapor tarihinde (56) yaşında ve (6) yetişkin çocuk annesi Ayşe Kılıç’ın, Moser, Stauffer/Schaetzle ve AYİM tablolarına göre, yeniden evlenme şansı bulunmadığından, tazminattan bu yönde bir indirim gerekmemektedir. 2- Oğul Davut Kılıç’ın (6) yıllık destek zararı: 47.249,64 x 1/5 x % 45 kusur = 4.252,47 TL. V- SİGORTA ŞİRKETİ’NİN TEMERRÜDE DÜŞÜP DÜŞMEDİĞİ KONUSU: Davacılar vekili, noter kanalıyla gönderdiği 30.06.2010 gün 17372 no.lu başvurusuna veraset ilamı,olay yeri inceleme tutanağı ve sigorta poliçesi örneği eklemiş olup, bu belgeler tazminat hesabı için yeterli olmadığından, davadan önce Sigorta Şirketi’nin temerrüde düşmediği, bu nedenle sigortacı yönünden faiz başlangıcının “dava tarihi” olması gerektiği kanısındayız. S O N U Ç : Delillerin takdiri ve değerlendirmesi Mahkemenin Sayın Hakimine ait olmak üzere: 15.12.2009 günü trafik kazasında ölen Yaşar Kılıç’ın eşi ile birlikte bütün çocukları maddi istemişler ise de, yukarda ilgili bölümde açıklandığı üzere, yetişkin çocuklar destekten yoksun kalma tazminatı isteyemeyeceklerinden, tazminat hesabı sadece eşi Ayşe Kılıç ile oğlu Davut Kılıç yönünden hesaplanmış olup, tazminat tutarlarının, davalı sürücünün % 45 kusur oranına göre: Eş Ayşe Kılıç yönünden 26.105,18 TL. Oğul Davut Kılıç yönünden 4.252,47 TL. T o p l a m 30.357,65 TL. olarak hesaplandığına ilişkin, tarafımdan düzenlenen işbu rapor saygı ile sunulur. 30.01.2013 BİLİRKİŞİ
0 0
Yok

Aktüerya
Konu / Yazar Cevaplar Gösterim Değerlendirme Son Mesajlar [artan]
Üzgünüz ama şu anda bu forumda belirtilen tarih ve zaman seçeneklerinde konu yok.


  Yeni Konular
  Sıcak Konu (Yeni)
  Sıcak Konu (Eski)
  Yeni Konu Yok
  Sizin Mesajınızı İçeren
  Kapalı Konu

Bu Forumda Ara:

Foruma Git: